โรค เยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis) เกิดจากอะไร และวิธีการรักษาเบื้องต้นเป็นอย่างไร


เขียนโดย
ข้อมูลโรคและสาเหตุการเกิดโรค
เยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่ หรือช็อกโกแลตซีสต์ (Chocolate Cyst) คือ ภาวะที่มีเยื่อบุผนังมดลูกไปเจริญอยู่ภายนอกมดลูก ทำให้เกิดเป็นเลือดประจำเดือนคั่งค้างในที่ต่างๆ ซึ่งร่างกายขับออกมาไม่ได้ ส่งผลให้ผู้ป่วยมีอาการปวดท้องน้อยอย่างรุนแรงในช่วงที่มีรอบเดือน รวมทั้งอาจส่งผลให้เกิดภาวะมีบุตรยากตามมา เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่มักเกิดขึ้นบริเวณรังไข่ ท่อนำไข่ หรือเนื้อเยื่อรอบๆ มดลูก บริเวณใกล้เคียงที่พบได้น้อยกว่า เช่น ลำไส้ กระเพาะปัสสาวะ หรือปากมดลูก ซึ่งก็จะทำให้มีอาการแสดงที่แตกต่างกันไป ส่วนสาเหตุการเกิดโรคยังไม่ทราบกลไกแน่ชัดในปัจจุบัน
อาการของโรค
ผู้ป่วยเยื่อบุมดลูกเจริญผิดที่จะมีอาการของโรคแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของโรค อาการที่พบได้บ่อยที่สุดคือ ปวดท้องน้อยและปวดอุ้งเชิงกราน อาการปวดจะสัมพันธ์กับรอบเดือน คือ เริ่มปวดหน่วงๆ ก่อนมีประจำเดือนเล็กน้อย และปวดบีบหน่วงมากขึ้นในช่วงที่มีประจำเดือน อาการอื่นๆ ที่พบร่วมได้ เช่น
- เจ็บช่องคลอดหรือในอุ้งเชิงกรานขณะมีเพศสัมพันธ์
- ภาวะมีบุตรยาก
- ประจำเดือนมาไม่ปกติ เนื่องจากระดับฮอร์โมนที่แปรปรวนไป
- หากก้อนโตมากอาจคลำได้ก้อนที่ท้องน้อย
- หากเยื่อบุมดลูกไปเจริญที่ผนังลำไส้จะมีอาการปวดหน่วงท้องน้อยเวลาถ่ายอุจจาระด้วยได้
แนวทางการตรวจวินิจฉัยโรค
อาศัยการซักประวัติลักษณะการปวดท้องน้อย และอาการร่วมอื่นๆ การตรวจภายใน และอัลตราซาวด์ทางช่องคลอดในการวินิจฉัย บางรายอาจต้องตรวจส่องกล้องช่องท้อง ในกรณีที่ตรวจภายในหรืออัลตราซาวนด์แล้วยังหาสาเหตุไม่พบ
แนวทางการดูแลรักษา
- การใช้ยาฮอร์โมน เพื่อไปยับยั้งไม่ให้เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญมากขึ้น หรือกระจายไปเจริญขึ้นที่อื่นอีก หากหยุดยาก็จะกลับมามีอาการอีก ดังนั้นโดยทั่วไปมักจะให้ยาไปจนหมดประจำเดือนหรือจนกว่าผู้ป่วยจะอยากมีบุตร
- ยาฮอร์โมนที่ใช้ในปัจจุบัน ได้แก่ ยาคุมกำเนิด, โปรเจสติน (Progestin), โกนาโดโทรปิน รีลิสซิ่ง ฮอร์โมน (Gonadotropin Releasing Hormone), ดานาซอล (Danazol)
- นอกจากยาฮอร์โมนแล้วแพทย์อาจพิจารณาจ่ายยาแก้ปวดสำหรับบรรเทาอาการ โดยสามารถใช้ได้ทั้งพาราเซตามอล หรือยาแก้อักเสบกลุ่ม NSAIDs เช่น พอนสแตน หรือไอบูโพรเฟน
- การผ่าตัด ในกรณีที่วางแผนมีบุตร มีอาการปวดท้องน้อยอย่างรุนแรง หรือรักษาด้วยฮอร์โมนบำบัดแล้วไม่ได้ผล
แพทย์เฉพาะทางแนะนำ
สูตินรีแพทย์, ศัลยแพทย์เด็ก กรณีอายุน้อยกว่า 15 ปี
ข้อมูลเพิ่มเติม
https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=1063 https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/endometriosis






