จิตบำบัดไม่ใช่แค่การนั่งคุย…รักษาปัญหาทางจิตใจแบบไม่พึ่งยา

ถ้าอยากเข้าร่วมจิตบำบัดต้องทำยังไง ?

หลายๆคนอาจเคยได้ยินว่า..ผู้ที่มีปัญหาสุขภาพเกี่ยวกับจิตใจบางรายนั้น นอกจากจะไปหาคุณหมอแล้ว ยังอาจต้องไปทำจิตบำบัดควบคู่ไปด้วย

แต่การไปทำจิตบำบัด จริงๆแล้วคืออะไร? ไปทำอะไร? ที่ไหน? และไปทำกับใคร?

การไปทำจิตบำบัด อาจไม่ใช่แค่การไปนั่งพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญเฉยๆ…เพราะฉะนั้นวันนี้ Agnos จะพาไปทำความรู้จักกับ จิตบำบัด..อีกหนึ่งตัวช่วยปัญหาทางจิตใจแบบไม่พึ่งยา !

ก่อนที่เราจะไปรู้จักกับการทำจิตบำบัด เรามาเริ่มกันที่…

จิตแพทย์ นักจิตบำบัดและนักจิตวิทยา แตกต่างกันอย่างไร ?

จิตแพทย์ VS นักจิตบำบัด VS นักจิตวิทยา

จิตแพทย์ หรือ Psychiatrist คือหมอทั่วไปที่เรียน 6 ปีและเรียนต่อแพทย์เฉพาะทางทางด้านจิตเวช สามารถให้คำปรึกษาพูดคุยและบำบัดด้วยการพูดคุยได้เช่นเดียวกับนักจิตวิทยาและนักจิตบำบัด

แต่โดยส่วนมาก จิตแพทย์จะรักษาคนไข้ที่มีความผิดปกติทางความคิดหรือจิตใจ ที่เกิดจากความผิดปกติของสมอง หรือโรคต่างๆ เช่น โรคซึมเศร้า โรคจิตเภท หรือโรคอารมณ์สองขั้ว และอีกหนึ่งข้อแตกต่างหลักๆของจิตแพทย์ คือ สามารถจ่ายยาให้กับผู้ป่วยได้

นักจิตวิทยา หรือ Psychologist คือ ผู้ที่เรียนจบทางด้านจิตวิทยา แต่ไม่ใช่หมอ ไม่สามารถจ่ายยาให้ผู้ป่วยได้ แต่ส่วนมากจะทำงานร่วมกับจิตแพทย์เพื่อให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับปัญหาด้านสุขภาพใจ ความคิด ความเครียดหรือปัญหาในจิตใจของผู้ป่วย เพื่อหาทางรักษาได้แม่นยำมากขึ้น

ผู้ป่วยอาจพูดคุยกับนักจิตวิทยาเพื่อช่วยเข้าใจในความคิดและพฤติกรรมของตัวเอง ยอมรับและรับมือกับปัญหาที่ตัวเองนั้นเจออยู่ได้

นักจิตบำบัด หรือ Psychotherapist คือ ผู้ที่ใช้ศาสตร์ต่างๆเข้ามาช่วยเยียวยาและบำบัดจิตใจของผู้ป่วย เช่น ศิลปะบำบัด ละครบำบัด ดนตรีบำบัดและการพูดคุยเหมือนนักจิตวิทยาด้วย

โดยในประเทศไทยของเรานั้น นักจิตบำบัดหรือการทำจิตบำบัดอาจไม่ค่อยเป็นที่นิยมมากนักและไม่มีปริญญาโดยตรงเหมือนต่างประเทศ ทำให้ต้องเรียนปริญญาโทต่อเฉพาะทางนั่นเอง

จิตบำบัดมีกี่ประเภท ?

จิตบำบัดมีอยู่หลายแบบมาก จึงขึ้นอยู่กับว่าเราเอาอะไรเป็นเกณฑ์แบ่ง เช่น

แบ่งตามจำนวนหรือลักษณะของผู้รักษา

จิตบำบัดแบบรายบุคคล Individual Psychotherapy เป็นการรักษาแบบพูดคุย ที่มุ่งเน้นไปที่การวิเคราะห์สาเหตุของปัญหา พัฒนาการตระหนักรู้ในปัญหา การสนับสนุน การประคับประคอง การจัดการกับสิ่งแวดล้อมและหาวิธีแก้ไขให้กับปัญหาหรือความคับข้องใจของผู้ป่วย
การบำบัดแบบกลุ่ม Group Therapy การบำบัดผ่านการพูดคุยและกิจกรรม มีผู้เข้าร่วมที่อาจมีประสบการณ์เหมือนหรือคล้ายๆเรา ส่วนมากจะเป็นกลุ่มเล็กๆ ประมาณ 4-5 คน โดยจะมุ่งเน้นไปที่การพูดคุย การแลกเปลี่ยนปัญหาและประสบการณ์ เพื่อนำไปสู่วิธีก้าวข้ามและแก้ไขปัญหานั่นเอง

ตัวอย่างกลุ่มบำบัด เช่น ผู้ที่มีอาการป่วยทางจิตใจ หรือเคยป่วยทางจิตใจมาก่อน ผู้ที่เคยสูญเสียคนใกล้ตัว หรือผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับยาเสพติด

แบ่งตามระยะเวลาที่ทำจิตบำบัด

จิตบำบัดแบบสั้นๆ Brief Psychotherapy การบำบัดแบบระยะสั้นนี้จะค่อนข้างแตกต่างจากการบำบัดอื่นๆ เพราะส่วนมากการบำบัดระยะสั้นจะเน้นไปที่ปัญหาเดียว และนักบำบัดจะมุ่งเน้นไปที่การเข้าใจปและการแก้ไขปัญหาโดยตรง

ซึ่งต่างจากการบำบัดอื่นๆที่มุ่งเน้นไปที่การเข้าใจปัญหาที่เกิดขึ้นในอดีต ค่อยๆพัฒนาเพื่อให้ผู้ป่วยเข้าใจและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเอง

จิตบำบัดระยะยาว Long-term Psychotherapy เป็นการบำบัดที่ผู้ป่วยอาจเข้ามาทำการบำบัด 2-3 ครั้งต่ออาทิตย์เป็นระยะเวลามากกว่า 1 ปี โดยที่จะมุ่งเน้นไปที่การแก้ไขพฤติกรรมบางอย่างหรือ ก้าวข้ามปัญหาที่กระทบกระเทือนจิตใจ

แบ่งตามทฤษฎีที่ใช้ในการรักษาเป็นหลัก

จิตบำบัดแบบระบาย Expressive Psychotherapy

การบำบัดที่มุ่งเน้นไปที่การนำเอาความรู้สึกหรือปัญหาที่ถูกกดทับเอาไว้ในจิตใจออกมาผ่านการพูดคุย เพื่อให้เข้าใจถึงความคิดหรือพฤคิกรรมที่ทำอยู่ในปัจจุบัน

และนี่เป็นเพียงตัวอย่างเท่านั้น ยังมีอีกหลากหลายประเภทเช่น

จิตบำบัดแบบประคับประคอง (Supportive Psychotherapy)
บำบัดพฤติกรรมและจิต (Cognitive Behavioral Therapy)
จิตบำบัดแบบครอบครัว (Family Psychotherapy)

ไปทำจิตใจบำบัด..ต้องเป็นโรคทางจิตใจมั้ย ?

ไม่จำเป็นต้องมีโรคทางจิตใจก็สามารถปรึกษาคุณหมอหรือผู้เชี่ยวชาญได้ โดยหากใครยังไม่แน่ใจอาการหรือความเสี่ยงที่ตัวเองมี สามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน Agnos เพื่อวิเคราะห์อาการเบื้องต้นที่เป็นอยู่ได้ ผ่าน AI ปัญญาประดิษฐ์ สามารถดาวน์โหลดได้ที่ https://agnoshealth.app.link/FFfeMvF1Nsb

สัญญาณเตือนที่อาจทำให้ต้องไปพบผู้เชี่ยวชาญ

รู้สึกซึมเศร้า เครียด หรือโกรธ จนส่งผลต่อความสันพันธ์กับคนรอบข้าง หน้าที่การงาน การเรียนและคุณภาพชีวิต
รู้สึกหมดหวังและรู้สึกเศร้าเป็นเวลานาน
สถานการณ์และอารมณ์ไม่มีแนวโน้มที่จะดีขึ้น แม้ว่าพยายามปรับตัว หรือได้รับการช่วยเหลือจากครอบครัว คนรอบข้างแล้วก็ตาม
ไม่มีสมาธิในการทำสิ่งต่างๆที่เคยทำได้
รู้สึกวิตกกังวลอย่างมาก คิดในด้านลบอยู่เสมอ
มีพฤติกรรมที่ก้าวร้าวขึ้น คิดทำร้ายตัวเองหรือผู้อื่น
หันไปพึ่งสิ่งเสพติด เช่นแอลกอฮอล์หรือยาเสพติด

หากต้องการไปบำบัด ควรเริ่มยังไง ?

อาจเริ่มต้นจากการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือแพทย์ตามสถานพยาบาลตามสิทธิ์การรักษา เพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับการทำงานและการรักษา
ปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต เบอร์ 1323 หรือ 1667
คัดกรองอาการและโรคซึมเซร้ากับแอปพลิเคชัน Dmind หรือผ่านทางเว็บไซต์ https://bit.ly/3SNJrGB
ปรึกษาคลินิก สถานบำบัดและโรงพยาบาลโดยตรง

ไปเจอนักจิตบำบัดแล้วต้องทำอะไรบ้าง ?

ส่วนมากการทำจิตบำบัดจะใช้เวลาประมาณ 30-60 นาที แล้วแต่ประเภทของการบำบัด เพื่อพูดคุยถึงปัญหาและความต้องการของผู้เข้ารับการบำบัด

โดยอาจเริ่มจากการแนะนำตัวและเล่าถึงปัญหาต่างๆที่ผู้เข้ารับการบำบัดเจอ บางรายอาจมีอารณ์อ่อนไหวและร้องไห้หรือมีอารมณ์โกรธในระหว่างการบำบัด และนั่นถือว่าเป็นเรื่องปกติ

เรื่องเหล่านี้จะไม่ได้ถูกเปิดเผยและเป็นความลับระหว่างผู้เข้ารับการบำบัดและนักบำบัด แต่ในบางกรณีที่ผู้เข้าร่วมอาจมีพฤติกรรม หรือความคิดเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดอันตราย หรืออาจต้องได้รับการรักษาบางอย่าง อาจต้องมีการเปิดเผยแก่แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อหาทางรักษาอื่นๆ ภายใต้การยินยอมของผู้ปกครอง

แน่นอนว่าการเข้ารับการรักษาหรือการบำบัดอาการทางจิตใจไม่ใช่เรื่องน่าอาย เพราะถ้าป่วยกายได้ ก็สามารถป่วยใจได้

อาการเจ็บปวดไม่ใช่เรื่องน่าอายและการขอความช่วยเหลือก็เช่นกัน Agnos ขอเป็นอีกหนึ่งกำลังใจให้ทุกๆคนที่กำลังประเชิญปัญหาอยู่ตอนนี้ !

และหากใครมีอาการป่วยหรืออาการที่กังวลทั้งหายและใจ สามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน Agnos เพื่อวิเคราะห์อาการป่วยเบื้องต้นได้เลย ! https://agnoshealth.app.link/FFfeMvF1Nsb

อ้างอิง : https://know-are.com/

http://clmjournal.org/_fileupload/journal/34-2.pdf

http://www.plookfriends.com/blog/content/detail/89352/

https://www.car.chula.ac.th/display7.php?bib=b1904220

http://www.doohealthy.com/article/disease/mental/88-health.html

https://www.phyathai.com/article_detail

https://www.urbinner.com/post/what-is-group-therapy

https://www.youtube.com/watch?v=BHIO6bfXHkw&t=20s

https://www.brainsway.com/knowledge-center/long-term-vs-short-term-psychotherapy-treatments/

https://en.wikipedia.org/wiki/Brief_psychotherapy